Maharashtra'dan Bir Varis: 18. Yüzyıl Hindistan’ında Maratha Askerî ve Siyasî Gücünün Yükseliş ve Düşüşü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18067743Anahtar Kelimeler:
Dekken, Maharashtra, Maratha, Shivaji, PeshwaÖzet
Evrengzib’in 1707 yılındaki ölümünün ardından Hindistan’daki Babürlü Devleti otoritesi çözülmeye başlamıştır. Çözülme ile ortaya çıkan kargaşa ortamında çok sayıda irili ufaklı siyasî aktör kendisini göstermiştir. Yeni aktörlerden hiçbiri Hindistan siyasetinde Marathalar kadar etkili bir güç olamamıştır. Marathalar, 1712-61 yılları arasında, Malwa, Gucerat, Bihar, Orissa ve Racistan gibi zengin Babürlü sûbelerinde egemenlik tesis etmiş ve 18. yüzyıl Hindistan’ında en önemli askeri-siyasî aktör haline gelmiştir. Fakat 1761 tarihli III. Panipat Savaşı’nda yaşanan hezimet sonucunda, Marathalar egemenlik sahnesinden hızla düşmüş ve 1802 yılındaki Bassein Anlaşması ile resmen Doğu Hindistan Şirketi (DHŞ) nüfuzu altına girmiştir. Bu çalışmada Babürlü Devleti mirasının DHŞ’ye geçiş dönemi olarak adlandırılabilecek 18. yüzyılda, Marathaların Hindistan’daki egemenlik inşasına odaklanılmıştır. Bu bağlamda, Marathaların siyasî coğrafyası ve tarihsel kökenleri aktarılacak ve ardından Shivaji önderliğinde ortaya çıkan siyasî teşekkül üzerinde durulacaktır. Ardından “Peshwalar Döneminin” başlaması ve Marathaların siyasî ve askerî açıdan zirveye ulaştığı yıllar incelenecektir. Son aşamada ise III. Panipat Savaşı’nın ardından Marathaların dağılma sürecine odaklanılacak ve Maratha iç çekişmelerinin Hindistan’daki siyasî ektilerinden bahsedilecektir. Çalışmada birincil kaynaklar ile tarihsel ve çağdaş literatür kullanılarak, Hindistan siyasî ve iktisadî mirasının Shivaji’nin yöntemleriyle birleşmesi sonucunda ortaya çıkan yeni bir devletin gelişim süreci incelenmiştir. Çalışmada kullanılan kaynaklar doküman analizi yöntemi ile incelenmiştir. İkincil veri analizi yöntemiyle elde edilen bilgiler çalışmanın ilgili yerlerinde kullanılmıştır. Nedensel analiz tekniğiyle ise Hindistan’daki “siyasî ara dönemin” Marathaların varlığı ile nasıl şekillendiği neden ve sonuçlarıyla değerlendirilmiştir.
Referanslar
Bibliyografya
Arşiv Kaynakları
British Library (Londra/İngiltere)
IOR/A/2/23/470-475
IOR/A/2/23/484-486
IOR/A/2/23/490-493
IOR/A/2/23/499-500
IOR/A/2/23/501-506
IOR/E/4/302/40/1-2
Kaynak Eserler
English Records of Maratha History: Poona Residency Correspondence, ed. Jadunath Sarkar, Government Central Press, Bombay 1936.
Gazetteer of India: Maharashtra State Gazetteers, Ed. S. Madhava Rao, Nagpur Gavornment Press, Nagpur 1964.
ELPHINSTONE, M., History of India, Vol. 2, John Murray Publishing, London 1841.
Telif-Tetkik Eserler
AUGUSTYN, Adam, “Peshwa”, Brittanica, https://www.britannica.com/topic/peshwa, Son Erişim Tarihi: 20.10.2025.
BANERJEE, A. C., “Peshwa Madhav Rao” The Maratha Supremacy, ed. R. C. Majumdar, Viya Bhavan Press, Bombay 1958, s. 201-225.
BANERJEE, A. C., Peshwa Madhav Rao I, A. Mukherjee Press, Calcutta 1943.
BAYUR, Yusuf Hikmet, Hindistan Tarihi, C. 2, TTK, Ankara 1948.
BHATKALI, M. I. Nadvi, Tipu Sultan: A Life History, Genuine Publications, New Delhi 2009.
DALRYMPLE, William, The Anarchy: The Relentless Rise of The East India Company, Bloomsbury, London 2019.
DEMİR Hami, Evrengzib, Selenge Yayınları, İstanbul 2024.
DIGHE V. G., “Rise of The Peshwas: Balaji Vishwanath”, The Maratha Supremacy, Ed. R. C. Majumdar, Vidya Bhavan Press, Bombay 1958, s. 43-63.
DIGHE, V. G. Peshwa Baji Rao I and Maratha Expansion, Karnatak Publishing House, Bombay 1944.
DISNEY, A. R., The Portuguese in India and Other Studies 1500-1700, Routledge, New York 2009.
DUFF, James Grant, History of The Marathas, Vol. 1, R. Cambray Co. Press, Calcutta 1912.
FISHER, Michael, Babürlüler: Hindistan’da Bir Türk İmparatorluğu, çev. Fatih Çalışır, Kronik Kitap, İstanbul 2016.
GOEL, Poonam, Maratha Policy towards the States of Northern India (Delhi to Bengal) During the 18th Century, Aligarh University Department of History Unpublished PhD Thesis, Aligarh 1981.
GOKHALE, Kamal, Chhatrapati Sambhaji, Navakamal Publications, Pune 1978.
GORDON, Stewart, The New Cambridge History of India: The Marathas 1600-1818, Vol. 2/4, Cambridge University Press, New York 2008.
GUPTA, P. C., Baji Rao II and The East India Company, Oxford University Press, London 1939.
KINCAID, C. A., PARASNIS, D. B., A History of the Maratha People, vol. I, Oxford University Press, London 1918.
KINCAID, C. A., PARASNIS, D. B., A History of the Maratha People, vol. II, Oxford University Press, London 1922.
KONUKÇU, Enver, “Behmenîler”, DİA, C. 5, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1992, s. 353-354.
KULKARNI, G. T., “Sectional President's Address: Socio-Economic Change in the Deccan (14th to 17th Century) A Critique (With Special Reference to Maharashtra)”, Proceedings of the Indian History Congress, Vol. 60, 1999, s. 170-192.
MCAULIFFE, R. Paton, The Nizam, Cambridge University Press, London 1904.
MERAL, Vedat, “Seyyid Kardeşlerin (Bâre Seyyidleri) Bâbürlü Siyasi Tarihindeki Rolü”, Asya Studies, C. 8, S. 29, s. 93-102.
MISRA, A. S., Nana Saheb Peshwa, Information Department Press, Lucknow 1961.
NADKARNI, R. V., The Rise and Fall of the Maratha Empire, D. Limaye Publishing, Bombay 1966.
NİZAMİ, Khaliq Ahmad, “Dekken”, DİA, C. 9, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1994, s. 112-113.
ÖZCAN, Azmi, “Bâre Seyyidleri”, DİA, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, C. 5, İstanbul 1992, s. 69-70.
ÖZCAN, Azmi, “Cagir”, DİA, C.7, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1993, s.11-12.
ÖZCAN, Azmi, “Haydarabad Nizamlığı”, DİA, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, C. 17, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1998, s. 32-34.
PISSURLENCAR, P. S., Portuguese Mahratta Relations, transl. Shri Parvate, Maharashtra State Board Press, Bombay 1983.
PUNTAMBEKAR, S. V., “Peshwa Balaji Rao (1740-1761)”, The Maratha Supremacy, Ed. R. C. Majumdar, Vidya Bhavan Press, Bombay 1958, s. 170-198.
RAJAYYAN, K, “The Marathas at Trichinopoly: 1741-1743”, Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute, Vol. 51, Iss. 1/4, 1970, s. 222-230.
RAWLINSON, H. G., Shivaji The Maratha: His Life and Times, Clarendon Press, Oxford 1915.
SAHU, Kalpana, Maratha-Rajput Relations During The Eighteenth Century, University of Delhi Department of History Unpublished PhD Thesis, Delhi 2012.
SARDESAI, G. S., New History of Marathas, Vol. 3, Phoenix Publications, Bombay 1948.
SARDESAI, G. S., New History of The Marathas, Vol. 2, Phoenix Publication, Bombay 1946.
SARDESAI, Govind Sakharam, The Main Currents of Maratha History, K. B. Dhavle Press, Bombay 1933.
SARKAR, Jadunath, History of Aurangzib, Vol. 5, M. C. Sarkar LTD, Calcutta 1952.
SARKAR, Jadunath, Nadir Shah in India, Naya Prokash, Calcutta 1973.
SEN, Surendranath, Administrative System of the Marathas, Calcutta University Press, Calcutta 1925.
SINGH, Ganda, Ahmad Shah Durrani: Father of Modern Afghanistan, Asia Publishing House, New York 1959.
STEIN, Burton, Hindistan Tarihi, çev. Müfit Günay, İnkılap Yayınları, İstanbul 2015.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Fatih Mehmet Nefes
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
